Meyve fidan üretiminde hastalıklar, hem fidan kalitesini hem de bahçe tesis başarısını doğrudan etkiler. Fidan döneminde görülen enfeksiyonlar çoğu zaman latent (gizli) kalabilir ve bahçeye dikim sonrası ciddi ekonomik kayıplara yol açabilir. Bu nedenle üretim sürecinde patojen takibi kritik öneme sahiptir.

Aşağıda meyve fidanlarında karşılaşılan başlıca fungal, bakteriyel ve viral hastalıklar özetlenmiştir:

1. Fungal Hastalıklar
a) Kök ve Kökboğazı Çürüklükleri

Etmenler:

Phytophthora spp.

Pythium spp.

Rhizoctonia solani

Armillaria mellea

Belirtiler:

Köklerde kahverengileşme ve çürüme

Kökboğazında nekroz

Solgunluk

Gelişme geriliği

Fidan ölümleri

Risk Faktörleri:

Ağır ve su tutan toprak

Aşırı sulama

Drenaj yetersizliği

b) Fusarium Solgunluğu

Etmen: Fusarium oxysporum

Vasküler dokuda kahverengileşme

Yaprak sararması

Bodurluk

c) Yaprak Lekeleri ve Antraknoz

Etmenler:

Alternaria spp.

Colletotrichum spp.

Venturia spp. (Elma kara leke)

Fidanlarda erken yaprak dökümüne ve gelişme zayıflığına neden olabilir.

2. Bakteriyel Hastalıklar
a) Ateş Yanıklığı

Etmen: Erwinia amylovora
(Elma, armut, ayva)

Sürgünlerde çoban değneği görünümü

Siyahlaşma

Dal kanserleri

Bakteriyel akıntı

Fidan üretiminde en kritik karantina hastalıklarından biridir.

b) Bakteriyel Kanser ve Zamklanma

Etmen: Pseudomonas syringae
(Şeftali, kiraz, kayısı)

Gövdede kanser yaraları

Zamk akıntısı

Tomurcuk ölümleri

Soğuk ve nemli koşullarda yaygındır.

c) Taç Gal (Kök Ur)

Etmen: Agrobacterium tumefaciens

Kök ve kökboğazında tümör benzeri urlar

Zayıf gelişim

Fidan kalitesinde düşüş

Toprak kaynaklıdır ve fidanlıklar için önemli risk oluşturur.

3. Viral Hastalıklar

Virüsler çoğunlukla aşı materyali ve anaç kaynaklıdır ve sistemiktir.

a) Elma Mozaik Virüsü (ApMV)

Mozaik desen

Yaprak deformasyonu

Verim düşüklüğü

b) Plum Pox Virus (Şarka)

Yaprakta halka lekeler

Meyvede şekil bozukluğu

Karantina patojeni

c) Cherry Leaf Roll Virus (CLRV)

Sararma

Bodurluk

Aşı ile taşınma

Fidanlıklarda Hastalık Riskini Artıran Faktörler

Sertifikasız aşı kalemi kullanımı

Toprak sterilizasyonunun yapılmaması

Aşırı sulama

Sık dikim

Budama aletlerinin dezenfekte edilmemesi

Enfekte anaç kullanımı

Koruyucu Önlemler

Sertifikalı anaç ve kalem kullanımı

Toprak analizi ve patojen testi

Drenaj sisteminin iyileştirilmesi

Alet dezenfeksiyonu

Karantina hastalıkları için düzenli analiz

Moleküler tanı yöntemleri (PCR, ELISA)